★今は昔の物語集目次

今昔物語集 第5巻第25話 エスペラント対訳
『亀、為猿被謀語』


今は昔の物語 第5巻第25話
亀、為猿被謀語

(かめ、さるのためにたばかられたること)

Antaŭ longa tempo n–ro 25 el vol. 5
Kelonio trompita de simio

          tradukis: SIMATANI Takesi

  今昔(いまはむかし)、天竺(てんぢく)の海辺(うみのほとり)に一(ひとつ)の山有り。
一の猿有(あり)て、菓(このみ)を食(じき)して世に過(すぐ)す。其
の辺(ほとり)の海に二(ふたつ)の亀有り。夫妻也。妻(め)の
亀、夫(をうと)の亀に語(かたり)て云(いは)く、「我れ汝が子
を懐任せり。而(しか)るに我れ、腹に病有(やまひあり)て
定めて難産(うみがた)からむ。汝(なむ)ぢ、我に薬を食(くは)せ
ば、我が身平(たひら)かにて、汝が子を生(しやう)じて
む」と。

   Antaŭ longa tempo en Hindujo, ĉe
maro staris monto, kie vivis simio per
fruktoj.  Proksime en la maro vivis du
kelonioj, kiuj estis geedzoj.  La edzino
foje diris al la edzo: "Mi gravediĝis de
vi. Mi tamen malsanas je la ventro kaj
malfacile naskos.  Donu al mi kuracilon,
kaj tiam mi sana naskos viajn infanojn."


  夫答て云(いは)く「何を以て薬と可為(すべ)きぞ」
と。妻の云(いは)く「我れ聞けば、猿の肝(きも)なむ
腹の病の第一の薬なる」と云(い)ふに、夫海
の岸に行(ゆき)て、彼(か)の猿に値(あひ)て云(い)ふ様、「汝
が栖(すみか)には万(よろず)の物豊(ゆたか)也や否(いな)や」と。猿
る答(こたへ)て云(いは)く、「常には乏(とも)しき也」と。
亀の云(いは)く、「我が栖(すみか)の近辺(ちかきほとり)にこそ四
季の菓(このみ)・蓏(くさのみ)不絶(たえ)ぬ広き林は有れ。哀(あは)
れ、汝を其の時に将(ゐ)て行(ゆき)て飽(あく)まで食せば
や」と。猿は謀(たばか)るをば不知(しら)ずして喜(よろこぶ)
て、「いで、我れ行かむ」と云(い)へば、
亀、「然()らば、いざ給へ」と云(いひ)て、亀の
背(せなか)に猿を将行(ゐてゆき)て、亀の猿に云(いは)く、「汝(なむ)
ぢ不知(しら)ずや、実(まこと)には我が妻(め)懐妊せり。
而(しか)るに腹に病有るに依(より)て、「猿の肝なむ
其の薬なる」と聞て、汝が肝(き)もを取(とら)むが
為に謀(たばかり)て将来(ゐてきた)れる也」と。

   La edzo demandis:  "Kio kuracos 
vin?"  La edzino respondis: "Hepato de
simio, mi aŭdis, estas la plej bona
kuracilo."  La edzo naĝis al la bordo kaj
alparolis al la simio:"Ĉu multas manĝaĵo
en via hejmo?"  La simio respondis:"Ne,
ĉiam ĝi mankas."  La kelonio diris: "En
arbaro proksima al mia hejmo ĉiam estas
multe da fruktoj de la sezonoj.  Ho, mi
invitos kaj manĝigos vin ĝissate!"    La
simio ne dubis, sed ĝojis: "Mi iros!" La
kelonio diris:        "Do, ni iru kune!" 
Eknaĝinte kun la simio sur sia dorso la
kelonio diris: "Ĉu vi ne estis informita,
ke mia edzino estas graveda? Ŝi tamen
estas malsana je la ventro kaj mi aŭdis,
ke simia hepato kuracos ŝin.   Tial por
via hepato mi trompe forlogis vin."


  猿の云(いは)く、「汝(なむ)ぢ、甚(はなは)だ口惜(くちを)し。我
れを隔(へだつ)る心有(あり)けり。未(いま)だ不聞(きか)ずや、我
等が党(ともがら)は本より身の中(うち)に肝無し。只(ただ)
傍(かたはら)の木に懸置(かけおき)たる也。汝(なむ)ぢかしこにて
云(いは)ましかば、我が肝も、亦他(ほか)の猿の肝も
取(とり)て進(たてまつり)てまし。譬(たと)ひ自(みずから)を殺し給ひ
たりとも身の中(うち)に肝の有らばこそ其の益(かひ)
は有らめ。極(きはめ)て不便(ふびん)なる態(わざ)かな」と云(い)
へば、亀、猿の云(い)ふ事を実(まこと)と信じて、
「然(さ)らば、いざ将還(ゐてかへ)らむ。肝を取(とり)て得さ
せ給へ」と云(い)へば、猿、「其(そ)は糸安(いとやす)き事
也。有(あり)つる所へだに行着(ゆきつき)なば、事にも非(あら)
ぬ事也」と云(い)へば、亀前(さき)の如く背(せなか)に乗
せて本の所に至(いたり)ぬ。
 
   Tiam la simio miris:"Kiel bedaŭrinde,
ke vi malkonfidis min!  Ĉu vi ne aŭdis,
ke en nia raso hepato ne kuŝas en la
korpo?!  Sur arbo ĝi restas.  Se vi tie
konfesus la veron, mi certe prenus ne
nur mian, sed ankaŭ tiujn de la aliaj kaj
ĉiujn donacus al vi.  Eĉ se vi mortigos
min, vi vane serĉos hepaton en mia
korpo.Kiel kompatinde!"La kelonio kredis
ĝin kaj proponis: "Nun mi reiru kun vi.
Volu tie preni kaj doni al mi la hepatojn!"
La simio konsentis: "Tio estos facila por
mi, se ni reiros al la bordo."   Kun la
simio sur la dorso la kelonio reiris.

  打下(うちおろ)したれば、猿下(お)るヽまヽに走(はしり)て
木の末に遥(はるか)に昇(のぼり)ぬ。見下(みおろ)して猿、亀に
向(むかひ)て云(いは)く、「亀、墓無(はかな)しや。身に離(はなれ)た
る肝もや有る」と云(い)へば、亀、「早く
謀(たばか)りつるにこそ有(あり)けれ」と思(おもひ)て可為(すべ)き
方(はう)無くて、木の末に有る猿に向(むかひ)て、可云(いふべ)
き様(やう)無きままに打ち見上(みあげ)て云(いはく)、「猿、
墓無(はかなし)や。何(いか)なる大海(だいかい)の底にか菓(このみ)は有る」
と云(いひ)て、海に入(いり)にけり。
 
  For de la dorso la simio kuris kaj
grimpis sur arbon foren al ĝia pinto. De
tie la simio kriis al la kelonio: "Kiel
stulta estas vi, kelonio!  Neniu hepato
troviĝas ekster la korpo!"  Nur tiam la
kelonioeksciis, ke la simio trompis ĝin. 
Nenio jam helpis kaj ĝi rekriis sur la
arbon: "Kiel stulta estas vi, simiio! Neniu
frukto troviĝs en maro!" Ĝi fornaĝis en la
maron.

  昔も獣(けだもの)はかく墓無(はかな)くぞ有ける。人も
愚痴なるは此等が如し。かくなむ語り伝
へたるとや。
   Ankaŭ en la pasintaj tagoj tiel stultaj
estis la bestoj.     Homoj stultaj tamen
similas al ili. Jen tiel oni rakontis al ni.


*蓏【草冠の下に瓜2つ】蓏 (ら、
  くさのみ)、補助漢字56区93点。
   

△▽▲▼▲▽△
★今は昔の物語集目次